Khám nội là khám những gì? Những điều bạn cần biết trước khi đi khám nội

Khám nội là gì? Định nghĩa đơn giản

Khám nội hay còn gọi là khám nội khoa tổng quát  là quy trình bác sĩ chuyên khoa nội đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe các cơ quan nội tạng và hệ thống chức năng trong cơ thể bạn. Khám nội tổng quát giúp phát hiện các bất thường hoặc bệnh lý cần điều trị chuyên sâu. Các bệnh lý nội khoa như bệnh tim mạch, bệnh phổi, bệnh tiêu hóa, tiểu đường và nhiều bệnh lý khác cần được phát hiện và điều trị kịp thời.

Khám nội khác với khám ngoại khoa ở chỗ nào? Đơn giản nhất, khám nội là khám các bệnh không liên quan đến phẫu thuật. Khám nội là phương pháp thăm khám, chẩn đoán và điều trị bệnh bằng thuốc và các phương pháp không dùng thuốc điều chỉnh lối sống hoặc các biện pháp ít xâm lấn.

>>>Khám nội với khám ngoại khác nhau như nào? Tìm hiểu tại đây

Khám nội là khám những gì? Các cơ quan được kiểm tra

Khi bạn đi khám nội, bác sĩ sẽ thực hiện một loạt các bước khám để đánh giá nhiều hệ cơ quan khác nhau. Dưới đây là những gì bạn sẽ trải qua trong một lần khám nội tổng quát:

- Khám hệ tim mạch: Bác sĩ nghe tim bằng ống nghe  để phát hiện nhịp tim bất thường, tiếng tim bất thường. Đồng thời kiểm tra huyết áp để đánh giá nguy cơ tăng huyết áp, hạ huyết áp hoặc bệnh tim mạch khác.

- Khám hệ hô hấp: Bác sĩ nghe phổi để phát hiện ran, rít, hoặc các âm thanh bất thường cho thấy viêm phổi, hen suyễn, tắc nghẽn đường thở hoặc tràn dịch màng phổi.

- Khám hệ tiêu hóa: Bác sĩ sẽ khám bụng để kiểm tra gan, lách, ruột và các cơ quan khác. Điều này giúp phát hiện đau bụng bất thường hoặc khối u trong ổ bụng.

- Khám hệ thần kinh: Kiểm tra phản xạ gân xương (bằng búa gõ phản xạ), đánh giá cảm giác, vận động và phối hợp các chi. Khám thần kinh giúp phát hiện các vấn đề về đột quỵ, bệnh Parkinson, hoặc tổn thương thần kinh khác.

- Khám hệ nội tiết: Đánh giá các dấu hiệu lâm sàng của rối loạn tuyến giáp (sưng to tuyến giáp, run tay, mắt lồi), tiểu đường (khát nước nhiều, đi tiểu nhiều), hoặc các bệnh nội tiết khác.

- Khám cơ xương khớp: Kiểm tra khớp, cột sống, đánh giá độ linh hoạt và phát hiện viêm khớp, thoái hóa hoặc đau lưng mãn tính.

Mục đích của khám nội: Tại sao bạn nên đi khám dù cảm thấy khỏe?

Mục đích của khám nội bao gồm: Kiểm tra sức khỏe tổng quát, đưa ra khuyến nghị về cách bạn có thể đạt được hoặc duy trì sức khỏe tốt, tìm kiếm bất kỳ tình trạng tiềm ẩn hoặc giải quyết bất kỳ triệu chứng nào bạn gặp phải, tiêm phòng hoặc vắc xin, đặt câu hỏi và nhận câu trả lời về sức khỏe của bạn.

Nhiều bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp, tiểu đường giai đoạn đầu, cholesterol cao không có triệu chứng rõ ràng. Khi có triệu chứng, bệnh đã tiến triển khá xa. Khám nội định kỳ giúp phát hiện các "kẻ giết người thầm lặng" này sớm, khi điều trị còn dễ dàng và hiệu quả.

Cần chuẩn bị gì trước khi đi khám nội?

- Mang theo giấy tờ: CMND/CCCD, thẻ bảo hiểm y tế (nếu có), sổ khám bệnh

- Danh sách thuốc và bệnh cũ: Viết ra giấy để không quên

- Kết quả xét nghiệm cũ: Nếu có xét nghiệm trong vòng 6 tháng gần đây

- Chuẩn bị câu hỏi: Viết ra những thắc mắc về sức khỏe để hỏi bác sĩ

- Mặc quần áo thoải mái: Dễ cởi để bác sĩ khám bụng, ngực, lưng

- Đến đúng giờ hẹn: Để tránh phải chờ lâu hoặc phải đổi lịch

Quy trình khám nội diễn ra như thế nào? từng bước chi tiết

Hiểu rõ quy trình khám nội giúp bạn chuẩn bị tâm lý tốt hơn, đặc biệt nếu đây là lần đầu tiên bạn đi khám. Dưới đây là các bước tiêu chuẩn trong một buổi khám nội:

Bước 1: Đo Các Chỉ Số Cơ Bản

Trước khi gặp bác sĩ, điều dưỡng sẽ đo chiều cao và cân nặng của bạn, kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn, và xem xét tiền sử bệnh của bạn cũng như tiền sử gia đình. Các chỉ số này bao gồm:

- Chiều cao và cân nặng (để tính chỉ số BMI)

- Huyết áp (kiểm tra tăng/hạ huyết áp)

- Nhịp tim và nhịp thở

- Nhiệt độ cơ thể (nếu nghi ngờ nhiễm trùng)

Bước 2: Khai Thác Tiền Sử Bệnh (Medical History)

- Các triệu chứng hiện tại: đau đầu, mệt mỏi, khó thở, đau bụng?

- Tiền sử bệnh cá nhân: đã từng mắc bệnh gì trước đây, đã phẫu thuật chưa?

- Tiền sử gia đình: bố mẹ, anh chị em có ai mắc bệnh tim, tiểu đường, ung thư không?

- Thuốc đang dùng: kể cả thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng

- Lối sống: hút thuốc, uống rượu, tập thể dục, chế độ ăn uống

- Thông tin này giúp bác sĩ định hướng khám lâm sàng và xét nghiệm tiếp theo chính xác hơn.

Bước 3: Khám Lâm Sàng Bằng 4 Kỹ Thuật Cơ Bản

Đây là phần cốt lõi của khám nội. Khám lâm sàng thường bao gồm: Quan sát (nhìn vào cơ thể), Sờ nắn (cảm nhận cơ thể bằng ngón tay hoặc bàn tay), Nghe (thường bằng ống nghe), và Gõ (tạo ra âm thanh, thường bằng cách gõ vào các vùng cụ thể của cơ thể).

- Quan sát (Inspection): Bác sĩ quan sát toàn trạng, tư thế, cách đi lại, biểu hiện khuôn mặt để phát hiện dấu hiệu bất thường.

- Sờ nắn (Palpation): Bác sĩ dùng tay khám bộ phận bị bệnh để cảm nhận kích thước cơ quan, phát hiện đau hoặc khối u.

- Gõ (Percussion): Bác sĩ gõ nhẹ lên ngực hoặc bụng và lắng nghe âm thanh phản hồi để đánh giá phổi có chứa dịch không, gan có to không.

- Nghe (Auscultation): Bác sĩ dùng ống nghe để nghe tim, phổi và ruột — phát hiện tiếng thổi, ran, rít hoặc âm ruột bất thường.

Bước 4: Chỉ Định Xét Nghiệm Cận Lâm Sàng (Nếu Cần)

Sau khi khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm để xác định chẩn đoán chính xác hơn:

- Xét nghiệm máu (công thức máu, đường huyết, chức năng gan thận, mỡ máu)

- Xét nghiệm nước tiểu

- Điện tim (ECG/EKG)

- Siêu âm bụng hoặc tim

- Chụp X-quang ngực

- Các thăm dò chức năng khác nếu cần

Bước 5: Tư Vấn Và Lên Kế Hoạch Điều Trị

Cuối buổi khám nội, bác sĩ sẽ tổng hợp kết quả, giải thích tình trạng sức khỏe của bạn và đưa ra: Chẩn đoán ban đầu (nếu có), kế hoạch điều trị hoặc theo dõi và lời khuyên về lối sống, chế độ ăn uống

3 Sự Thật Thú Vị Về Khám Nội Mà Ít Người Biết

1. Bác sĩ có thể chẩn đoán một số bệnh chỉ bằng mùi hơi thở. Hơi thở có mùi trái cây ngọt gợi ý nhiễm toan ceton do tiểu đường. Hơi thở có mùi amoniac có thể là dấu hiệu suy thận. Đây là lý do tại sao trong khám nội, quan sát bằng mắt và mũi cũng là một phần quan trọng.

2. Kỹ thuật "gõ" (percussion) đã được dùng hơn 2.500 năm. Một cuốn sách cổ từ Charaka viết cách đây 2.500 năm nhấn mạnh việc học từ "người biết cách sử dụng bàn tay, có công cụ cần thiết và giữ tất cả các giác quan tỉnh táo". Kỹ thuật gõ giúp bác sĩ phân biệt được cơ quan chứa khí (phổi bình thường), chứa chất lỏng (tràn dịch), hay đặc (gan, lá lách) mà không cần máy móc.

3. Khám nội định kỳ có thể phát hiện bệnh trước triệu chứng nhiều năm. Điều quan trọng là duy trì các xét nghiệm tầm soát và vắc xin được khuyến nghị, và một lần khám định kỳ sẽ đảm bảo điều này. Thời gian gặp mặt trực tiếp xây dựng mối quan hệ với bác sĩ chăm sóc chính của bạn sẽ cho phép tạo ra kế hoạch chăm sóc cá nhân hóa đáp ứng nhu cầu của bạn.

Những Điều Người Đi Khám Nội Lần Đầu Chưa Biết

- Bạn nên nhịn ăn trước khi khám nội thông thường: Bác sĩ thường chỉ định các xét nghiệm tầm soát bệnh tiểu đường, rối loạn lipid máu. Do thức ăn ảnh hưởng đến các chỉ số này, bạn nên nhịn ăn tối thiểu 6 - 8 tiếng trước khi đi khám nội.

- Mang theo danh sách thuốc đang dùng: Nhiều người quên liệt kê các loại vitamin, thực phẩm chức năng hoặc thuốc không kê đơn — nhưng chúng rất quan trọng vì có thể tương tác với thuốc mới hoặc gây ra triệu chứng bạn đang gặp.

- Hãy trung thực với bác sĩ về lối sống: Bác sĩ không phán xét — họ cần thông tin chính xác để đưa ra chẩn đoán đúng. Nếu bạn hút thuốc, uống rượu, hoặc ít vận động, hãy nói thẳng.

- Đừng ngại hỏi lại nếu chưa hiểu: Nhiều người ngại hỏi vì sợ tốn thời gian của bác sĩ. Nhưng việc hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình là quyền của bạn — hãy hỏi cho đến khi bạn hiểu rõ.

- Khám nội định kỳ khác với khám khi bị bệnh: Khám định kỳ (preventive exam) nhằm phát hiện bệnh sớm ngay cả khi bạn chưa có triệu chứng. Khám khi bệnh (sick visit) là khi bạn đã có triệu chứng cụ thể cần giải quyết. Cả hai đều quan trọng nhưng có mục đích khác nhau.